Dissosiyasyon tek bir belirti değildir. Kişinin kendisini bedeninden uzaklaşmış hissetmesinden çevreyi gerçek dışı algılamasına veya bazı yaşantıları hatırlamakta güçlük çekmesine kadar farklı biçimlerde ortaya çıkabilir.
Dissosiyasyon Nasıl Hissedilebilir?
Kişi bazı anlarda sanki otomatik pilotta hareket ediyormuş gibi hissedebilir, duygularına ulaşmakta zorlanabilir veya yaşadığı olayın kendisine ait olmadığı hissine kapılabilir. Zamanın geçişini farklı algılama veya belirli yaşantıların bazı bölümlerini hatırlayamama da görülebilir. Bu deneyimlerin biçimi ve yoğunluğu kişiden kişiye değişir.
Depersonalizasyon ve Derealizasyon Nedir?
Depersonalizasyonda kişi kendisini, bedenini veya zihinsel süreçlerini dışarıdan izliyormuş gibi hissedebilir. Derealizasyonda ise çevre alışılmadık, uzak, sisli veya gerçek dışı algılanabilir. Her iki durumda da kişi çoğu zaman yaşadığı deneyimin öznel bir algı değişikliği olduğunun farkındadır.
Travmayla İlişkisi Var mıdır?
Dissosiyatif belirtiler bazı kişilerde yoğun stres veya travmatik yaşantılar sırasında ya da sonrasında ortaya çıkabilir. Bununla birlikte dissosiyasyon yalnızca travmaya özgü değildir. Panik, ağır stres, bazı psikiyatrik tablolar veya farklı tıbbi durumlarda benzer deneyimler görülebilir.
Her Dissosiyatif Deneyim Bir Bozukluk mudur?
Kısa süreli dalgınlık veya bir yolculuğun bir kısmını otomatik biçimde tamamlamak gibi gündelik deneyimler dissosiyatif özellikler taşıyabilir. Klinik önem; deneyimlerin tekrarlayıcı olması, kişinin kontrolünü zorlaştırması, belirgin sıkıntı oluşturması veya günlük yaşamı etkilemesiyle artar. Değerlendirmede belirtilerin bağlamı ve eşlik eden diğer bulgular önemlidir.