Derealizasyonda çevre gerçekten değişmez; kişinin çevreyi algılama biçimi değişir. Tanıdık bir ortam aniden yabancı, cansız veya sanki bir filmin içindeymiş gibi hissedilebilir.
Derealizasyon Nasıl Hissedilebilir?
Kişi çevresindeki nesnelerin uzak, yapay veya iki boyutlu göründüğünü söyleyebilir. İnsanların veya mekanların tanıdık olduğunu bilmesine rağmen onları alışılmadık biçimde yabancı hissedebilir. Sesler, renkler veya mesafeler de farklı algılanabilir.
Gerçekliği Değerlendirme Korunur mu?
Çoğu derealizasyon deneyiminde kişi çevrenin gerçekten değişmediğini bilir. “Dünya gerçek değil” hissi yaşasa bile bunun kendi algısındaki bir değişiklik olduğunun farkındadır. Bu durum, gerçekliği değerlendirme yetisinin belirgin biçimde bozulduğu psikotik yaşantılardan ayrımda önemlidir.
Depersonalizasyon ile Farkı Nedir?
Depersonalizasyonda yabancılaşma kişinin kendisine, bedenine veya zihinsel süreçlerine yöneliktir. Derealizasyonda ise temel değişiklik çevrenin algılanmasındadır. İki belirti sıklıkla birlikte görülebilir ve dissosiyatif deneyimlerin farklı yüzlerini oluşturabilir.
Kaygı ve Travmayla İlişkisi Var mıdır?
Yoğun kaygı, panik atak, travmatik yaşantılar ve bazı dissosiyatif durumlarda derealizasyon gelişebilir. Bununla birlikte bu belirti yalnızca tek bir psikiyatrik duruma özgü değildir. Tekrarlayıcı veya günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyen deneyimlerde diğer belirtilerle birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Özellikle deneyimin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve panik ya da yoğun stresle birlikte ortaya çıkıp çıkmadığı ayırıcı değerlendirmede yardımcı olabilir.