Şema terapi yaklaşımında tanımlanan bu örüntü psikiyatrik tanı değildir. Kişinin geçmiş ilişkilerinden, kayıp deneyimlerinden veya bakım verenlerle yaşadığı tutarsızlıklardan etkilenebilir. Bununla birlikte benzer kaygılar farklı nedenlerle de ortaya çıkabilir ve tek bir davranış üzerinden şema sonucu çıkarılmaz.
Terk Edilme Şeması Nasıl Görülebilir?
Kişi yakın ilişkilerde küçük uzaklaşmaları bile ilişkinin sona ereceğinin işareti gibi yorumlayabilir, sık güvence arayabilir veya karşı tarafın ilgisindeki değişimlere yoğun duyarlılık gösterebilir. Bazı kişiler ise terk edilmekten korunmak için yakınlıktan kaçınabilir. Aynı şema farklı kişilerde farklı davranışlarla görülebilir.
Bağlanma Kaygısıyla Aynı mıdır?
Kavramlar ilişkili olsa da aynı teorik yapıyı ifade etmez. Bağlanma kuramı yakın ilişkilerde güvenlik ve erişilebilirlik beklentilerine odaklanırken şema terapi daha geniş bilişsel ve duygusal örüntüler tanımlar. Klinik değerlendirmede bu kavramlar otomatik olarak birbirinin yerine kullanılmaz.
Her Ayrılık Korkusu Şema mıdır?
Hayır. Önem verilen bir ilişkiyi kaybetme kaygısı birçok kişide ve bazı yaşam dönemlerinde anlaşılır bir tepki olabilir. Şema kavramı daha çok farklı ilişkilerde tekrar eden, yoğun ve kişinin yorumlarını belirgin biçimde yönlendiren bir örüntüyü anlatır.
Bu Örüntü Değişebilir mi?
Kişinin tetikleyicilerini fark etmesi, geçmiş ve bugünkü ilişkileri birbirinden ayırabilmesi ve daha güvenli ilişki deneyimleri geliştirmesi zaman içinde değişime katkıda bulunabilir. Psikoterapide amaç kişinin tüm yakınlık ihtiyacını ortadan kaldırmak değil, beklentilerini daha esnek ve gerçekçi biçimde değerlendirebilmesini desteklemektir.