Şema terapi yaklaşımında bu kavram kişinin yaşam boyunca tekrar eden bazı benlik ve ilişki örüntülerini anlamak için kullanılır. Kusurluluk şeması psikiyatrik tanı değildir ve kişinin gerçekten kusurlu olduğu anlamına gelmez. Bu örüntü farklı ilişkilerde ve farklı yaşam dönemlerinde farklı yoğunluklarda ortaya çıkabilir.
Kusurluluk Şeması Nasıl Hissedilebilir?
Kişi eleştirilme, reddedilme veya gerçek benliğinin görülmesi durumunda başkalarının kendisini değersiz bulacağına inanabilir. Utanç, yoğun öz eleştiri veya olumlu geri bildirimleri kabul etmekte zorlanma görülebilir.
İlişkileri Nasıl Etkileyebilir?
Kişi reddedilmekten kaçınmak için aşırı uyum gösterebilir, yakın ilişkilerden uzak durabilir veya kendisini sürekli başkalarıyla karşılaştırabilir. Bazı kişiler ise kusurluluk duygusunu telafi etmek için dışarıdan kusursuz görünmeye yoğun çaba gösterebilir.
Şema Nereden Gelişebilir?
Eleştirel veya aşağılayıcı ilişkiler, reddedilme deneyimleri ve kişinin kabul edilme koşullarına ilişkin erken öğrenmeleri katkıda bulunabilir. Bununla birlikte tek bir çocukluk olayı veya ebeveyn davranışı şemayı otomatik olarak açıklamaz.
Kusurluluk Şeması Değişebilir mi?
Evet. Kişinin otomatik öz değerlendirmelerini fark etmesi, bunları daha gerçekçi biçimde sorgulaması ve güvenli ilişkilerde yeni deneyimler yaşaması şemanın etkisini azaltabilir. Şema kişinin değişmez kimliği değildir.