Bilişsel çarpıtmalar bilinçli olarak yanlış düşünmek anlamına gelmez. Özellikle stres, kaygı veya çökkünlük sırasında bazı düşünce kalıpları daha otomatik hale gelebilir ve kişinin olayları yorumlama biçimini etkileyebilir.
Bilişsel Çarpıtmalar Nasıl Görülebilir?
Kişi tek bir olumsuz deneyimden çok geniş sonuçlar çıkarabilir, olumlu bilgileri önemsizleştirebilir veya belirsiz bir durumu en olumsuz biçimde yorumlayabilir. Bu düşünceler çoğu zaman hızlı ve otomatik ortaya çıktığı için kişi başlangıçta bunların bir yorum olduğunu değil, doğrudan gerçeğin kendisini yansıttığını düşünebilir.
Her Olumsuz Düşünce Bilişsel Çarpıtma mıdır?
Hayır. Gerçekçi biçimde olumsuz sonuçlara ulaşmak mümkündür. Bilişsel çarpıtma kavramında önemli olan düşüncenin olumsuz olması değil, mevcut kanıtların seçici değerlendirilmesi, istisnaların gözden kaçırılması veya sonucun eldeki bilgilerden daha kesin ve geniş hale getirilmesidir.
Bilişsel Çarpıtmalar Duyguları Nasıl Etkileyebilir?
Bir olayın nasıl yorumlandığı kişinin o olay karşısındaki duygusal tepkisini etkileyebilir. Aynı durum farklı biçimlerde değerlendirildiğinde kaygı, suçluluk, öfke veya üzüntünün yoğunluğu da değişebilir. Bununla birlikte duygusal yaşantılar yalnızca düşüncelerle açıklanmaz; yaşam koşulları ve bedensel etkenler de önemlidir.
Bilişsel Değerlendirmede Amaç Nedir?
Amaç kişinin düşüncelerini zorla olumlu hale getirmek değildir. Düşüncenin hangi kanıtlara dayandığını, farklı açıklamaların mümkün olup olmadığını ve yorumun kişinin davranışları üzerindeki etkisini incelemek daha dengeli bir değerlendirme sağlayabilir. Bu yaklaşım özellikle bilişsel davranışçı terapi içinde sık kullanılır.