Tolerans özellikle bağımlılık ve ilaç kullanımı bağlamında kullanılan farmakolojik bir kavramdır ancak tek başına madde kullanım bozukluğu tanısı anlamına gelmez. Bazı tedavilerde belirli etkilere tolerans gelişebilirken başka etkiler devam edebilir. Klinik anlamı kullanılan maddeye ve kullanım biçimine göre değişir.
Tolerans Nasıl Gelişebilir?
Sinir sistemi ve diğer organ sistemleri tekrarlayan madde etkisine uyum sağlayabilir. Reseptör düzeyindeki değişiklikler, metabolik süreçler ve öğrenilmiş davranışsal uyumlar farklı tolerans biçimlerine katkıda bulunabilir. Her maddede aynı hızda veya aynı mekanizmayla tolerans gelişmez.
Tolerans Bağımlılık Demek midir?
Hayır. Tolerans bazı maddelerin düzenli tıbbi kullanımında da gelişebilir ve tek başına bağımlılık tanısı koydurmaz. Madde kullanım bozukluğunda kontrol kaybı, zararlarına rağmen sürdürme, yoğun istek ve işlevsellikte bozulma gibi başka özellikler de birlikte değerlendirilir.
Tolerans Neden Riskli Olabilir?
Kişinin önceki etkiyi elde etmek için miktarı kendi kendine artırması zehirlenme ve başka ciddi yan etkiler açısından risk yaratabilir. Ayrıca bazı etkiler için tolerans gelişirken toksik etkiler aynı ölçüde değişmeyebilir. Bu nedenle doz artışı güvenli bir çözüm olarak görülmemelidir.
İlaç Dozu Kendi Kendine Artırılabilir mi?
Hayır. Reçeteli bir ilacın etkisinin azaldığı düşünülüyorsa nedenin tolerans olup olmadığı klinik olarak değerlendirilmelidir. Hastalığın değişmesi, uyku, etkileşimler veya tedavi uyumu gibi başka nedenler de rol oynayabilir. Doz değişiklikleri yalnız reçeteleyen sağlık profesyoneliyle planlanmalıdır.