İnsanlar davranışlarının bütün nedenlerini her zaman tam olarak fark etmez. Rasyonalizasyon, benlik saygısını veya kişinin kendisi hakkındaki tutarlı anlatısını korumaya yardımcı olabilen otomatik bir psikolojik süreç olarak ele alınır. Bu süreç kişinin zorlayıcı duygularla karşılaşmasını geçici olarak azaltabilir ancak davranışın altında yatan etkenleri görmesini de zorlaştırabilir.
Rasyonalizasyon Nasıl Görülebilir?
Kişi başarısız olduğu bir hedefin zaten önemli olmadığını söyleyebilir veya duygusal nedenlerle aldığı bir kararı yalnız mantıksal gerekçelerle açıklayabilir. Burada açıklama tamamen yanlış olmak zorunda değildir ancak asıl motivasyonun yalnız bir bölümünü yansıtabilir.
Yalan Söylemekle Aynı Şey midir?
Hayır. Savunma mekanizmaları çoğu zaman bilinçli planlanmaz. Rasyonalizasyonda kişi sunduğu açıklamaya kendisi de inanabilir; bu nedenle bilinçli olarak başkasını yanıltmaya yönelik davranıştan farklıdır.
Her Rasyonalizasyon Zararlı mıdır?
Hayır. Savunma mekanizmaları psikolojik dengeyi kısa süreli koruyabilir. Ancak kişinin davranışındaki tekrar eden sorunları fark etmesini engellediğinde veya sorumluluk almaktan sürekli kaçınmasına hizmet ettiğinde işlev bozucu hale gelebilir.
Klinik Görüşmede Neden Önemlidir?
Kişinin kendi davranışlarını nasıl anlamlandırdığı, duygularıyla düşünceleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmeye yardımcı olabilir. Amaç kişiyi suçlamak değil, davranışın farklı olası nedenlerini daha esnek biçimde görebilmesini sağlamaktır.